Nederlands English Home Contact Disclaimer Sitemap Nieuw/New

STERRENHEMEL

12e editie: 2017; laatst bijgewerkt: 19-Okt-2016

HOOGTEPUNTEN

2017 2018
2017-08-07 Gedeeltelijke maansverduistering, bij
maansopkomst.
2018-02-23 Aldebaranbedekking
2017-08-21 Gedeeltelijke zonsverduistering, bij
zonsondergang.
2018-07-27 Totale maansverduistering
2017-11-06 Aldebaranbedekking.    
2017-12-08 Regulusbedekking.    
2017-12-31 Aldebaranbedekking.    
       

INLEIDING

Dit overzicht is samengesteld voor de beginnende liefhebber in de sterrenkunde en wil een leidraad zijn om met het blote oog of een eenvoudige verrekijker, spottingscope of kleine telescoop de sterrenhemel te bestuderen. Berekeningen en schema's voor de hemelverschijnselen zijn uitgevoerd met verschillende sterrenkundige software pakketen. Voor genoemde gedenkdagen worden gegevens gebruikt van de kalender van het Jet Propulsion Laboratory (JPL).
Vrijwel alle met het blote oog zichtbare bijzondere gebeurtenissen worden genoemd en gaan vergezeld van opzoekkaartjes. Vaak is de Maan leidend en van hieruit kunnen de andere genoemde sterren en planeten gevonden worden. Is de betreffende ster gevonden dan kan men van daar uit op zoek naar het sterrenbeeld waartoe deze behoort. Daarvoor zijn voor elke maand sterrenkaarten opgenomen om het opzoeken aan de hemel eenvoudiger te maken en wordt een summiere opsomming gegeven van de zichtbare hemelobjecten. Op de sterrenkaarten staan ook de andere sterrenbeelden welke op deze avond zichtbaar zijn, zodat men snel de weg aan de sterrenhemel kan leren kennen. Bij de sterrenkaarten staan veel tips en trucs om de weg aan de sterrenhemel te leren kennen . Hier worden ook de hemelichamen, sterrenhopen en sterrenstelsels beschreven. Een eenvoudige verrekijker is daarbij een handig hulpmiddel. De sterrenkaarten zijn echter alleen geschikt voor de avonduren.
Wanneer de Maan genoemd wordt, dan wordt ook aangegeven hoeveel percent van de Maan om middernacht verlicht is. Een + of - teken geeft aan of het een wassende of krimpende is. Dus (94-) staat voor een krimpende Maan die voor 94% is verlicht.
Moeilijke termen en begrippen worden uitgelegd in ons clossarium. Het volstaat om de link te volgen. Meer inleidende informatie en nuttige tips voor het waarnemen staat <hier>.

ZONNESTELSEL

Ons zonnestelsel kent 8 planeten; van de zon af gezien zijn dat Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Pluto is sedert augustus 2006 geen planeet meer, maar een dwergplaneet.
De paneten Mercurius en Venus zijn de zogeheten binnenplaneten en staan dus tussen de aarde en de zon. Daardoor kunnen we bij beiden schijngestalten waarnemen, zoals bij de maan. Met een kleine telescoop of verrekijker zijn vooral de schijngestalten van Venus goed waar te nemen.
Van de buitenplaneten zijn Mars, Jupiter en Saturnus met het ongewapende oog gemakkelijk aan de nachtelijke sterrenhemel te vinden en met name Jupiter en Saturnus zijn ook in de verrekijker bezienswaardige objecten. Bij Jupiter kunnen de vier grootste maantjes gezien worden en bij Saturnus worden in de verrekijker ook de beroemde ringen zichtbaar.
Uranus en Neptunes zijn zo lichtzwak dat deze alleen goed te zien zijn met goede verrekijkers en telescopen. Als U bekend is waar de planeten aan de sterrenhemel staan kunt U deze planeten ook met een verrekijker opzoeken. In onze hemelkalender laten we beiden in het algemeen buiten beschouwing, tenzij deze gemakkelijk met de Maan als lijdraad te vinden zijn. Pluto is zondermeer niet zichtbaar in de verrekijker.

ZON EN MAAN IN 2017

Schemerdiagram en zon

Het schemerdiagram links toont in vogelvlucht het tijdstip van de opkomst en ondergang van de zon, nachtelijke duisternis en de schemerzone.
In de maanden juni en juli wordt het ook in de nacht niet geheel donker.

Zonsverduisteringen in 2017
Op de volgende dagen zijn er zonsverduisteringen zichtbaar in Nederland:

2017-08-21: Het eerste begin van een totale zonsverduistering vlak voor zonsondergang in het westelijk deel van Nederland.

Andere zonsverduisteringen te zien op aarde:
2017-02-26: Z Amerika, Z Afrika, Antarctica, Z Atlan-tische Oceaan.
2017-08-21: N/C Amerika, N/C Atlantische Oceaan, O Pacific.

   
Maan

Bij (helder) maanlicht zijn veel sterren en andere hemelverschijnselen moeilijker waar te nemen. Het diagram links laat zien wanneer er storend maanlicht is.
De mooiste nachtelijke zoektochten aan de sterrenhemel maakt u zonder maan. Uitgaande voor de avond geldt als beste omstandigheid dat de maan tussen het laatste kwartier en eerste kwartier moet zijn; rond nieuwe maan dus. Dat zijn de perioden met de donkerblauwe banen in het linker diagram. Rond Volle Maan, de grijze banen, stoort de maan met te veel licht.

Maansverduisteringen in 2017
Op de volgende dagen zijn er maansverduisteringen te zien:

2017-08-07 Gedeeltijke maansverduistering bij opkomst van de maan.

Andere maansverduisteringen te zien op aarde:

2017-02-11 Maansverduistering in de bijschaduw; moeilijk zichtbaar.



PLANETEN IN 2017

Mercurius

De eerste planeet vanaf de zon gezien is Mercurius. Een jaar op Mercurius duurt slechts 88 dagen. Dat betekent dat de planeet zich ook snel aan de hemel verplaatst en daar dankt Mercurius ook zijn naam aan: Snelle bode. De snelle omloop om de zon betekent ook dat de planeet vaak wisselt van ochtendster naar avondster. Mercurius is niet altijd evengoed zichtbaar omdat deze dicht bij de zon staat en dus vlak na zonsopkomst of ondergang een weinig boven de horizon moet worden opgezocht. Laaghangende bewolking, nevel of hogere gebouwen dan wel bomen gooien dan al gauw roet in het eten. Zoek dus een vrije horizon.

Mercurius in 2017
In 2017 is Mercurius 3x avondster en 4x ochtendster. De beste momenten om Mercurius op te zoeken zijn rond 1 april aan de ochtendhemel en rond 15 september aan de avondhemel. Omstreeks deze data gaat Mercurius ongeveer een uur na de zon onder. Na zonsondergang duurt het ongeveer 20/25 minuten voordat Mercurius in de schemering zichtbaar wordt.

Ochtendster Avondster
jan jan-feb
mrt-apr mei-jun
jul sep
nov-dec  
   
Venus

Venus is de ultieme ochtend- of avondster en komt soms tot 4,5 uur voor de zon op, of gaat zij na de zon onder. Venus kan na zon en maan het helderste hemellichaam zijn. In gunstige omstandigheden, dus bij maanloze nachten, kan de planeet zelfs eigen schaduwen werpen! Er zijn zelfs meldingen van mensen die de planeet met het ongewapende oog overdag gezien menen te hebben. Een jaar op Venus duurt 226 aardse dagen en doorgaans kunnen we elk jaar Venus één keer als ochtendster en één keer als avondster zien.
Venus is genoemd naar de Romaanse liefdesgod. En wie Venus door een telescoop of verrekijker bekijkt zal opmerken dat deze naam heel toepasselijk is. Venus toont net als de maan schijngestalten en het groeiende of afnemende sikkeltje van Venus is een juweeltje op zich.

Venus in 2017
Tot half maart is Venus een opvallende verschijning aan de avondhemel. Daarna verdringt de planeet langzaam in de avondschemering. Vanaf half april komt de Venus weer tevoorschijn in de ochtendschemering en is daar te volgen tot en met november dit jaar.
De tabel hieronder geeft de zoekkaartjes. Op de zoekkaartjes staat het pad van de planeet ten opzichte van opkomende of ondergaande zon aangegeven. Ongeveer 45 min na zonsondergang kan het beste naar de planeet gezocht worden. De rode lijn is de horizon voor dat moment.

Ochtendster Avondster
apr-dec jan-mrt
schijngestalten van Venus
   
Mars

Vanwege het rode uiterlijk hebben de Romeinen deze planeet vernoemd naar hun oorlogsgod. Met een wat grotere telescoop zijn bij Mars twee kleine maantjes te zien. In een verrekijker blijft Mars veelal een onbestemd roodachtig klein schijfje.

Mars in 2017
Aanvankelijk is Mars in de avond zichtbaar maar verplaatst zich steeds verder naar de westelijke horizon, Eind juni begin juli verdringt de planeet in de avondschemering. In augustus wordt Mars weer zichtbaar aan de oostelijk hemel en is dan de rest van jaar steeds beter te zien in de tweede helft van de nacht.

Mars komt in 2017 niet in oppositie.

   
Jupiter

Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel en als deze zichtbaar is ook één van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel.
De planeet is genoemd naar de gelijknamige Romeinse Oppergod en God van hemel en bliksem.

Jupiter in 2017
Jupiter begint dit jaar vooral als ochtend verschijning en is aanvankelijk in de tweede helft van de nacht zichtbaar. Gaande de winter wordt de planeet ook steeds beter zichtbaar in de avond en rond 7 april (oppositiedatum) staat Jupiter de gehele nacht aan de sterrenhemel. Daarna wordt Jupiter steeds meer een avondverschijning om in de herfst in de avonsschemering te verdwijnen. In november wordt Jupiter weer zichtbaar aan de ochtendhemel.
Het schema hieronder geeft het pad aan van Jupiter tussen de sterren rond de oppositedatum in het sterrenbeeld Schorpioen.

Oppositielus van Jupiter in 2017

Maantjes van Jupiter
Al in een gewone verrekijker zijn Jupiter's vier grootste maantjes te zien. Deze maantjes draaien binnen enkele dagen om de planeet en de positie veranderingen zijn al binnen enkele uren zichtbaar. Het is zeer attractief om de dans van de Jupitermaantjes te volgen. In het jaaroverzicht zijn alleen de meest bijzondere verschijnselen opgenomen.

   
Saturnus

Saturnus, de Lord of Rings, is de verst verwijderde planeet die zichtbaar is met het blote oog. In een verrekijker worden ook de ringen zichtbaar. De planeet ziet er dan uit als een ovaaltje. Ook de grootste maan van Saturnus "Titan" kan met een goede verrekijker gezien worden. Net als de andere bovenstaande planeten is ook deze planeet Saturnus benoemd naar een belangrijke Romeinse God.

Saturnus in 2017
Saturnus is in 2017 eerst het best in de ochtend te zien en wordt steeds beter zichtbaar en op 15 juni staat Saturnus in oppositie en is dan de gehele nacht zichtbaar. Daarna wordt Saturnus in de tweede helft van de nacht steeds moeilijker zichtbaar wordt steeds meer een avond verschijning. In december verdwijnt Suturnus in de avondschemering.
Het schema hieronder geeft het pad aan van Saturnus tussen de sterren rond de oppositedatum in het sterrenbeeld Maagd.

Oppositielus van Saturnus in 2017

KOMETEN IN 2017

Kometen, of ook wel staartsterren, bestaan over het algemeen uit vuile sneewballen die vaak in sterke ellipsvormige banen rond de zon draaien. Deze kometen zijn de zogenaamde periodieke kometen. Zij zijn regellmatig aan de sterrenhemel zichtbaar. Er zijn ook kometen die toevallig langskomen en een parabool- of hyperboolbaan om de zon beschrijven. Die zien we maar één keer en daarna vertrekken deze naar de diepten van het heelal om nooit meer terug te komen. Het is dan ook niet mogelijk om voorspellingen op te stellen van dit type kometen. Dat lukt wel bij periodieke kometen.
Wanneer het ijs van de komeet In de buurt van de zon begint te verdampen kunnen we dat waarnemen als de staart.

Er worden geen kometen verwacht, zichtbaar met het blote oog of eenvoudig op te zoeken met de verrekijker.

METEOREN IN 2017

Door het jaar heen zijn tientallen meteorenzwermen actief. Gedurende de nacht kunnen dan meerdere meteoren, in de volksmond ook wel vallende sterren, waargenomen worden. De tabel hieronder geeft van de data van de voornaamste en bekendste meteorenzwermen voor het komende jaar.

Zwerm
Datum
Maximum
Maanfase %
(middernacht)
Boötiden 2017-01-03 09 hr 26+
Lyriden 2017-04-22 06 hr 20-
Perseïden 2017-08-13 07 hr 78-
Leoniden 2017-11-18 07 hr 0
Geminiden 2017-12-14 03 hr 12-

 

STERBEDEKKINGEN IN 2017

In elke nacht en gedurende elke omloop van Maan om de aarde worden in het pad van de Maan wel meerdere sterren bedekt. Vaak zijn het zwakke sterren. Een flinke telescoop is dan ook nodig om de bedekkingen te kunnen waarnemen. Met een kleinere telescoop zijn er ook al tientallen per jaar te zien. Anders wordt het als het gaat sterren welke met goed fatsoen zichtbaar zijn op het platte land met het blote oog of met behulp van een verrekijker. Dan is het aantal al snel gereduceerd tot een handjevol per jaar. Het zijn deze sterbedekkingen die we in het onderstaande overzicht opgenomen hebben. Volg de link voor details. In ons overzicht noemen we alleen de sterren groter dan de 4e magnitude.
Omdat de de verlichte zijde van de maan doorgaans zijn omgeving overstraald is met de verrekijker of kleine telescoop vaak alleen de in- of uittrede (verdwijnen of verschijnen) van de ster te zien aan de donkere zijde van de maan.

Datum Ster
2017-02-04 5 Tau
2017-02-05/06 Hyaden
2017-03-04 γ Tau
2017-04-14 γ Lib
2017-08-16 Hyaden
2017-11-05/06 Hyaden en Aldebaran
2017-12-08 Regulus
2017-12-31 Hyaden en Aldebaran

Aldebaranbedekkingen en de Hyaden 2015-2018
Bedekkingen van sterren door de Maan komen in telkens in series voor welke zich voor elke ster om de 18 jaar herhalen. Er zijn slechts vier heldere sterren van de eerste grootte die door de Maan kunnen worden bedekt: Aldebaran, Antares, Regulus en Spica. De Aldebaran cyclus die begint in 2015, begint opnieuw in 2033.
Tussen 19 januari 2015 en 3 september 2018 vinden 49 Aldebaran bedekkingen plaats. In ons land zijn er daarvan 12 boven de horizon, dag en nacht tezamen. Helaas is geen enkele bedekking ideaal. Van de 12 vinden er 5 overdag plaats en dus op voorhand al niet waar te nemen. Blijven er 7 over voor de nachtelijke uren. Daarvan vallen er weer 3 af omdat die op het tijdstip vallen dat de Maan zeer dicht bij de horizon staat; op 'ondergaan'. De 4 die overblijven liggen rond Volle Maan. De Maan straalt dan zoveel licht uit dat het het blote oog of met kleine instrumenten moeilijk wordt om er iets van te zien. Vanwege het unieke karakter van deze bedekkingen zullen we alle bedekkingen toch noemen in ons overzicht voor de komende jaren. Een volledige lijst van alle 49 bedekkingen is <hier> te raadplegen.
Vooraf gaande aan een Aldebaran conjunctie of bedekking trekt de Maan ook vaak door de sterrenhoop Hyaden. De Maan bedekt dan tal van andere relatief heldere sterren in korte tijd. Wij geven in ons overzicht dan ook animaties van de gebeurtenissen, zodat u een idee heeft van wat u kunt verwachten. Tijdstippen van bepaalde gebeurtenissen kunt u herleiden door de animatie stop te zetten en de tijd af te lezen in het scherm.

Regulusbedekkingen 2016-2018
In 2016 begint ook een reeks bedekkingen van Regulus die eindigt in 2018. De cyclus begint op 18 december 2016 en eindigt met de bedekking op 24 april 2018. In deze periode wordt Regulus 19 keer door de maan bedekt. Slechts 3 spelen boven onze horizon af, waarvan 2 tijdens daglicht. Alleen de bedekking op 8 december 2017 is bij ons waar te nemen. Pas In 2035 begint een volgende reeks Regulus bedekkingen. Een volledige lijst van alle 19 Regulusbedekkingen is <hier> te raadplegen.

HEMELKALENDER

   
 

DECEMBER 2016

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 december
 
Begin van meteorologische winter. Het omvat de maanden december, januari en februari.
2/3/4/5 december
 
De Maan staat de komende avonden in samenstand met Venus en Mars. De conjuncties zijn niet waar te nemen, maar vinden voor de Maan (18+) met Venus plaats op 3 december 13 hr en tussen Maan (26+) met Mars op 5 december om 10 hr. (RS)
6 december
 
Kort nadat de Maan (46+) is ondergegaan vindt er een bedekking plaats met de planeet Neptunus. Toch is dit een goede gelegenheid om Neptunus eens op te zoeken. Zoek de planeet vanavond aan de donkere zijde van Maan voordat deze ondergaat. Een verrekijker, of liever een telescoop, is aan te bevelen om de verste planeet van het zonnestelsel op te zoeken. Het zoekkaartje geeft de situatie weer kort voor ondergang. Vroeger op de avond is afstand tussen iets groter. (RS)
12/13 december
 
Hyaden- en Aldebaranbedekking: Vannacht kunnen we voor de tweede maal dit jaar getuige zijn van een bedekking van Aldebaran. Ook van de sterrenhoop Hyaden worden verschillende sterren bedekt. Helaas zijn de omstandig ongunstig. Om er wat van te kunnen waarnemen is het raadzaam een verrekijker of telescoop te gebruiken omdat de vrijwel Volle Maan (98+) veel strooilicht uitstraalt. De bedekking van Aldebaran begint om 06:28 hr en is om 06:46 hr alweer afgelopen. (DP/RS)
13/14 december
 
Meteoren van de Geminiden: Van 6 tot 19 december zijn de meteoren van de Geminidenzwerm actief. Vannacht kunnen tot 120 meteoren per uur waargenomen worden. Er is nog een andere meteorenzwerm actief, de Coma Beriniciden, maar hiervan zijn er hooguit 5 per uur van te zien. Het licht van de nagenoeg volle maan stoort erg veel. (LPP/RS)
17 december
 
Op Venus is vandaag een overgang van Mercurius over de zon te zien. De laatste keer was op 18 december 2012 en de volgende keer is op 2 juli 2022. (15MC)
19 december
 
Op de 18e om 19 hr staat de Maan (71-) in conjunctie met Regulus, bekijk de samenstand als beiden opgekomen zijn omstreeks 00 hr op de 19e. De afstand tussen ster en Maan wordt snel groter. (RS)
21 december
 
Begin van de astronomische winter om 11:43 hr. De dagen beginnen weer te lengen. De zon staat vandaag slechts 7h 45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en herfst.
De astronomische winter loopt tot in maart 2017 en duurt 88,98 dg. (LPP)
22/23 december
 

Spica, Jupiter en de Maan van vandaag en morgen met elkaar in samenstand. De conjunctie tussen de Maan (32-) en Jupiter is op de 22e om 18 hr en tussen Maan en Spica om 22 hr. Dit is niet zichtbaar. Bekijk de de samenstand in de vroege ochtend. (RS)

31 december/1 januari
 
Op 1 januari 's ochtends om 06 hr is er een nauwe conjunctie tussen Neptunes en Mars. Heeft u Mars de afgelopen maand gevolgd dan zal het niet moeilijk zijn om hem terug te vinden. Neptunes bevindt zich op oudjaarsavond zeer nabij links boven Mars en op Nieuwjaarsdag 's avonds rechts onder de planeet. Om Neptunes te vinden moet u wel gebruik maken van een goede verrekijker of telescoop. Venus is ook in de beurt. (RS)
 

JANUARI 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 januari
 
Op 2 januari om 09 hr staat de Maan in conjunctie met Venus en op 3 januari om 07 hr met Mars, Beide conjuncties zijn niet waarneembaar. Bekijk de samenstanden met de wassende Maan in de vroege avond vanaf het einde van schemering; na 18 hr en voordat ze ondergaan. (RS)
3 januari
 

Meteoren van de Boötiden/Quandrantiden. Dit is de eerste bekende meteorenzwerm voor dit jaar en de waarnemingsomstandigheden zijn gunstig. Beste tijd is de vroege nanacht van 3 januari als de wassende Maan (25+) niet zichtbaar is (DP/RS)

Deze meteorenzwerm is aanvankelijk genoemd naar het sterrenbeeld Quadrans Muralis (Muurkwadrant) en de zwerm is pas in 1825 ontdekt. Meer over dit de introductie van dit opgeheven sterrenbeeld en de meteorenzwerm is <hier> op onze site te vinden.

4 januari
 
Wilhelm Wolff Beer, amateur astronoom met eigen sterrenwacht, tekenaar van de eerste goede maankaart en maker van de eerste globe van Mars, is 220 jaar geleden geboren (1797). (JPL)
4 januari
 
Vandaag om 15 hr is de afstand aarde-zon is het kleinst en bedraagt 147.100.997 km. (RS)
9 januari
 
Om 15 hr staat de Maan (91+) in conjunctie met Aldebaran. Beiden staan overdag onder de horizon. Bekijk de samenstand als het 's avonds donker geworden is als het koppel is opgekomen. In het Verre Oosten wordt de ster door de Maan bedekt. (DP/RS)
15 januari
 
Om 06 hr staat de Maan (90-) in conjunctie met Regulus. Dit is aan de vroege ochtend hemel waar te nemen. In Zuid Amerika wordt Regulus door de Maan bedekt. (DP/RS)
19 januari
 
Johann Elert Bode; Duits astronoom en bedenker van de wet Titius-Bode. Calculeerde tevens de baan van Uranus en gaf deze planeet die naam, is 270 jaar geleden geboren (1747). (JPL)
19 januari
 
De Maan (59-) staat in samenstand met Jupiter en Spica. Om 06 hr vanochtend staat het drietal recht boven elkaar. Tevens staat de Maan op ongeveer hetzelfde tijdstip in conjunctie met Jupiter en Spica. De onderlinge conjunctie tussen Jupiter en Spica volgt pas op 31 januari om 13 hr. (RS)
22 januari
 
Vanochtend op 07:15 hr staat Callisto in conjunctie met Jupiter. Callisto is het 4e en verst verwijderde maantje van deze planeet en staat als enigste van de 4 grote manen soms onder of boven Jupiter. (JSP)
24 januari
 
Samenstand met de Maan (12-) met Saturnus laag boven de horizon in het vroege ochtendgloren. De conjunctie met Saturnus volgt later overdag om 12 hr. Antares staat ook in de buurt. (RS)
31 januari
 
Om 13 hr staat Jupiter in conjunctie met Spica. In onze regio is alleen de samenstand te zien. Bekijk dit in de ochtend. Beide hemellichamen staan al geruime tijd bij elkaar en de onderlinge afstand zal vanaf nu geleidelijk langzaam toenemen. (RS)
31 januari/1 februari
 
Samenstand van de Maan (10+) met Venus en Mars. Bekijk dit vanaf het einde van de schemering na 19 hr. De conjunctie tussen de Maan en Venus vindt plaats om 15 hr vandaag en tussen Maan en Mars om 01 hr op 1 februari. (RS)
 

FEBRUARI 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
4 februari
 
Vanavond wordt een vrij heldere ster door de bedekt: 5 Tau. De bedekking door Maan begint om 19:11 hr aan de donkere zijde. om 19:55 komt de ster weer tevoorschijn aan de verlichte zijde. (DP/RS)
5 februari
 
Hyadenbedekking: De Maan trekt vanavond door de Hyaden en bedekt daarbij veel redelijk heldere sterren. De animatie begint om 20 hr. Het is dan donker genoeg om met een eenvoudige verrekijker enkele sterbedekkingen te volgen. Om 23:30 hr is de Maan (69+) in nauwe conjunctie met Aldebaran. Een kaart van de Hyaden om te bepalen welke sterren in de animatie bedekt worden is hier te raadplegen. (RS)
8 februari
 
Om 00 hr staat de Maan (89+) in conjunctie met de ster Alhena (γ Gem). (RS)
11 februari
 
Vanmiddag om 15 hr staat de Volle Maan in conjunctie met Regulus. Beiden staan dan nog onder de horizon. Bekijk de samenstand rond 20 hr als beiden opgekomen zijn. (RS)
13 februari
 
John Louis Emil Dreyer; Deens-Iers astronoom en vooral bekend om de grote catalogus van sterrenstelsels, gasnevels en sterrenhopen die nog steeds in gebruik is, is 165 jaar geleden geboren (1852). (JPL)
15/16 februari
 
Op de 15e staat de Maan (76+) om 15 hr in conjunctie met Spica en om 16 hr met Jupiter. Dit gebeurt overdag. Bekijk de samenstanden in de vroege ochtend voordat het gaat schemeren rond 06 hr op de 15e en 16e en constateer dat de Maan het koppel voorbij gelopen is (RS).
19/20/21 februari
 
De krimpende Maan trekt de komende dagen langs Antares en Saturnus. De wijde conjunctie tussen de Maan (43-) en Antares vindt plaats op de 19 om 14 hr. Daarna volgt om middernacht (00 hr/21) een conjunctie van de Maan (30-) met Saturnus. De conjuncties zijn niet zichtbaar, bekijk daarom de samenstanden als het tafereel opgekomen is, maar voor de schemering invalt in de vroege ochtenden. (RS)
27 februari
 
Bernard Ferdinand Lyot; Frans astronoom en onder meer directeur van de Sterrenwacht van Parijs, is 120 jaar geleden geboren (1897). (JPL)
 

MAART 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 maart
 
Begin van meteorologische lente. Het omvat de maanden maart, april en mei.
1 maart
 
Vanavond is er aan de westelijke avondhemel een fraaie samenstand te zien met de Maan (12+), Mars, Uranus en Venus. Uranus zal met een verrekijker gevonden moeten worden. Mars en Uranus kwamen op 27 februari met elkaar in conjunctie en de Maan komt op 1 maart in conjunctie met Mars en Uranus. De conjunctie tussen de Maan en Mars is om 21 hr vanavond en is zichtbaar voordat beiden onder gaan (RS).
4 maart
 
De Maan (43+) bedekt de vrij heldere ster γ Tau. De verduistering begint om 21:51 hr aan de donkere zijde. Om 22:49 hr komt de ster weer tevoorschijn aan de verlichte zijde. (DP/RS)
4 maart
 
Tijdens deze bedekking staat de Maan ook in samenstand met Aldebaran. De conjunctie volgt later in de ochtend van de 5e om 05 hr. Beiden zijn dan al lan onder gegaan. De Pleiaden staan ook in de buurt. (RS)
6 maart
 
Leroy Gordon Cooper; Een van de zeven eerste Amerikaanse astronauten, is 90 jaar geleden geboren (1927). (JPL)
6 maart
 
Joseph von Fraunhofer; Duits opticiën en ontdekker van de absorbtielijnen in het zonnespectrum (Fraunhofer lijnen), is 230 jaar geleden geboren (1787). (JPL)
10 maart
 
Om 23 hr staat de Maan (96+) in conjunctie met Regulus. (RS)
14 maart
 
Samenstand van de Maan (94-) met Jupiter en in conjunctie met Spica om 23 hr. De conjunctie van de Maan met Jupiter vond eerder op de avond om 20 hr, toen beiden nog onder de horizon stonden. (RS)
18/19/20/21 maart
 
De krimpende Maan trekt de komende dagen langs Antares en Saturnus. De samenstanden kunnen het beste waargenomen in de vroege ochtend voordat het gaat schemeren. De wijde conjunctie tussen de Maan (67-) en Antares is op de 18e om 20 hr en tussen Maan (51-) en Saturnus op de 20e om 13 hr. De conjunties zijn niet zichtbaar en we zullen het deze samenstand moeten doen. (RS)
20 maart
 
Om 11:28 hr begint de astronomische lente. Vandaag staat de zon precies boven de evenaar en duren dag en nacht even lang. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de zomer, herfst en winter.
De astronomische lente duurt 92,74 dg. (LPP)
23 maart
 
Wernher Magnus Maximilian von Braun; Duits-Amerikaans raket wetenschapper, luchtvaart ingenieur en ruimtevaart architekt, is 105 jaar geleden geboren (1912). (JPL)
26 maart
 
Om 2:00 hr vanochtend gaat de klok een uur vooruit (03:00 hr); het begin van de zomertijd. Vanaf hier worden alle tijden gemeld in zomertijd. Een handig ezelsbruggetje voor hen die het niet kunnen onthouden: In het VOORjaar gaat de klok VOORuit.
30/31 maart - 01 april
 

Om 15 hr op de 30e staat de Maan (8+) in conjunctie met Mars. Op 31 maart is er een wijde conjunctie met de Pleiaden en daarna komt de Maan op 1 april om 10 hr in conjunctie met Aldebaran. Deze conjuncties zijn niet te zien in ons land, bekijk de samenstanden voordat alles ondergaat. (RS)

 

APRIL 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
7 april
 
Om 07 hr staat de Maan (84+) in conjunctie met Regulus. Bekijk de samenstand enkele uren eerder voordat beiden ondergaan. (RS)
10 april
 
Op 10 april om 23 hr staat de Maan (99+) in conjunctie met Jupiter en op de 11e om 09 hr met Spica. Bekijk de samenstand rond middernacht. (RS)
14 april
 
Vannacht wordt de ster γ Lib door de Maan (93-) bedekt. De verduistering van de ster begint aan de verlichte zijde om 01:44 hr en der ster komt om 03:00 hr weer tevoorschijn aan de donkere zijde van de Maan. (DP/RS)
15/16/17 april
 
Om 06 hr op de 15e staat de Maan (86-) in conjunctie met Antares en op de 16e staat de Maan (74-) om 20 hr in conjunctie met Saturnus. Bekijk de samenstand-en in de vroege ochtendstond.(RS)
21/22 april
 
Meteoren van de Lyriden. Vannacht is er weer een bekende meteorenzwerm te zien. Het beste tijdstip om de gaan kijken ligt na middernacht en voordat het gaat schemeren. De Maan is geen storende factor. (LPP/RS)
 

MEI 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
2 mei
 
Vanochtend om 02:57 hr is Jupitemaan Callisto in conjunctie met Jupiter. Zie verder de opmerkingen bij 22 januari. (JSP)
4/5 mei
 
Vandaag om 11 hr staat de Maan (91+) in conjunctie met Regulus. Dit is niet zichtbaar, maar bekijk de samenstand rond 02 hr vanacht en morgennacht en zie hoe de Maan der ster voorbij getrokken is. (RS)
6 mei
 
Willem de Sitter; Nederlands wiskundige, natuurkundige en astronoom en onder meer directeur van de Leidse Sterrenwacht, is 140 jaar geleden geboren (1872). (JPL)
8/9 mei
 
Om 23 hr op de 7e staat de Maan (94+) in conjunctie met Jupiter en om 15 hr op de 8e met Spica. Bekijk de samenstanden als het donker is rond middernacht. (RS)
12/13/14 mei
 
Vandaag om 14 hr staat de Maan (97-) in conjunctie met Antares en op de 14e staat de Maan (91-) om 01 hr in conjunctie met Saturnus. Deze conjunctie's zijn voor ons niet zichtbaar, maar bekijk in de vroege ochtend hoe de Maan in samenstand staat met deze hemellichamen. (RS)
22 mei
 
Vanmiddag om 16 hr staat de Maan (15-) in conjunctie met Venus. Venus is nu een ochtendster en zoek Venus in samenstand met de Maan rond 04:45 hr aan de oostelijke horizon. (RS)
26 mei
 
De Maan staat vandaag dit jaar het dichtste bij de aarde. Het is Nieuwe Maan, dus is de Maan niet zichtbaar. De afstand tot de Maan bedraagt om 04 hr 357.209 km. Op 9 juni staat de Maan het verst van de aarde. (LPP)
27 mei
 
Vanochtend om 01:26 hr is Jupitemaan Callisto in conjunctie met Jupiter. Zie verder de opmerkingen bij 22 januari. (JSP)
29 mei
 
John Fitzgerald "Jack" Kennedy; President van de USA welke het bemande maanlandings programma aankondigde, is 100 jaar geleden geboren (1917). (JPL)
 

JUNI 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 juni
 
Begin van meteorologische zomer. Het omvat de maanden juni, juli en augustus.
1 juni
 
Op 31 mei om 19 hr staat de Maan (40+) in conjunctie met Regulus. Maar dit is niet zichtbaar. Bekijk de samenstand rond middernacht vlak voordat beiden ondergaan. (RS)
4/5 juni
 
De Maan (74+) staat om 3 hr in conjunctie met Jupiter, vervolgens staat de Maan (79+) om 19 hr op de 4e in conjunctie Spica. Beide conjuncties zijn bij ons niet waar te nemen. Bekijk de samenstanden na middernacht en voordat ze ondergaan. (RS)
8/9/10 juni
 
Om 17 hr op de 8e staat de Maan (99+) in conjunctie Antares en op de 10e staat de Maan om 03 hr in conjunctie met Saturnus. Bekijk de samenstanden na middernacht. (RS)
9 juni
 
De Maan staat vandaag dit jaar het verst van de aarde. De afstand tot de Maan bedraagt om 01 hr 406.404 km. Op 26 mei stond de Maan het dichtste bij de aarde. Het is Volle Maan (LPP).
De Volle Maan om 16:09 hr is de laatste voor het begin van astronomische zomer en wordt ook wel "Grasmaan" genoemd.
11 juni
 
Marie Paul Fabry; Ontdekker van onder meer de ozonlaag, is 145 jaar geleden geboren (1867). (JPL)
21 juni
 

Om 06:24 hr begint de astronomische zomer. Vandaag is de langste dag. De zon staat 16h45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, herfst en winter.
De astronomische zomer duurt 93,65 dg. (LPP)

28 juni
 
Vandaag om 03 hr staat de Maan in conjunctie met Regulus, Bekijk de samenstand rond middernacht. (RS/St)
 

JULI 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
2/3 juli
 
Rond middernacht is er een samenstand te zien tussen de Maan met Jupiter en Spica. De conjunctie van de Maan (52+) met Jupiter is op de 1e om 09 hr en tussen Maan (60+) en Spica op de 2e om 03 hr. (RS/St)
4 juli
  Op 4 juli staat Venus rond 04 hr in conjunctie met de Pleiaden. (RS/St)
6/7 juli
 
Op de 6e om 01 hr is de Maan (90+) in conjunctie met Antares en op de 7e om 06 hr is de Maan (96+) in conjunctie met Saturnus. Bekijk de samenstanden rond middernacht. (RS/St)
10-15 juli
 

Venus in samenstand met Aldebaran. De conjunctie is op 14 juli rond het middaguur. Bekijk dit in de vroege ochtenduren. (RS/St)

20 juli
 
De Maan (16-) staat bij haar opkomst in de vroege ochtend in samenstand met Aldebaran en Venus. De conjunctie van Maan met Aldebaran is om 01 hr en met Venus om 14 hr. (RS/St)
28/29 juli
 
De Maan (34+) staat vanavond in om 23 hr in conjunctie met Jupiter. De conjunctie met Spica volgt om 10 hr op de 29e. Bekijk dit in de avonduren. (RS/St)
 

AUGUSTUS 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
2/3/4 augustus
 
De komende dagen trekt de Maan langs Antares en Saturnus. De conjunctie tussen de Maan (73+) en Antares is op de 2e om 09 hr en met de Maan (82+) en Saturnus op de 3e om 09 hr. Bekijk de samenstanden telkens rond middernacht.. (RS)
7 augustus
 
Gedeeltelijke maansverduitering: Bij opkomst van de Maan om 21:10 hr loopt een kleine gedeeltelijke maansverduistering ten einde. Aan de zuidelijke rand van de Maan is nog net een klein deel verduisterd door de schaduw van de aarde. Maar dit zal vrijwel niet opvallen. Het is daar hooguit iets minder helder. Om 21:18 hr is de eclips ten einde. (LPP)
11/12 augustus
 
Meteoren van de Perseiden: Dit is wellicht de bekendste meteorenzwerm en zichtbaar van 23 juli tot 22 augustus. Het maximum ligt in de vroege ochtend van 11/12 augustus. Per uur kunnen vannacht tot 100 meteoren per uur waargenomen worden. De omstandigheden zijn ongunstig, de maan (77-) stoort flink. Er zijn nog andere meteoorzwermen actief, maar die zijn veel minder rijk. (RS)
16 augustus

 
Hyadenbedekking: Bij opkomst van de Maan (37-) trekt deze door de Hyaden. Er worden tot zonsopkomst een aantal vrij heldere sterren bedekt. De bedekking van Aldebaran vindt later op de ochtend overdag plaats om 10 hr en is niet waar te nemen. Tijden in animatie in MET, dus een uur erbij tellen voor zomertijd. Een kaart van de Hyaden om te bepalen welke sterren in de animatie bedekt worden is hier te raadplegen.(RS)
 
19 augustus
 
Om 06 hr is er een conjunctie van de Maan (9-) met Venus. Bekijk de samenstand een uurtje eerder als het nog wat donkerder is. (RS)
21 augustus
 
Gedeeltelijke zonsverduistering: Vlak voor zonsondergang begint een gedeeltelijke zonsverduistering. De eclips begint om 20:40 hr en de zon gaat om 20:51 hr onder. In het westen van ons land is het allereerste begin te zien, mits de horizon geheel vrij van bewolking is. De zonsverduistering is totaal in de VS. (DP)
30 augustus
 
De Maan staat om 16 hr in conjunctie met Saturnus. Bekijk de samenstand in de vanavond in het ZW. (RS)
 

SEPTEMBER 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 september
 
Begin van meteorologische herfst. Het omvat de maanden september, oktober en november.
12/13 september
 
Op 12 september om 15 hr staat de Maan (58+) in conjunctie met Aldebaran. Bekijk de samenstand vanochtend en vanavond om 00/24 hr als de Maan is opgekomen. De Pleiaden staan ook in de buurt. (RS)
16/17/18 september
 
Samenstand van de krimpende Maan met Venus, Mars, Mercurius en Regulus aan de oostelijke horizon. De conjunctie tussen Mars en Mercurius vindt plaats op 16 sep om 20 hr, maar deze zeer nauwe conjunctie is dan niet te zien. 's Ochtends rond 06 hr kunnen Mars en Mercurius zeer laag boven de horizon opgezocht worden. Gebruik eventueel een verrekijker! Op de 16e staat de veel ichtzwakkere Mars links onder Mercurius, op de 17e staat Mars rechts boven de wat heldere Mercurius.
Op de 18e om 02 hr komt de Maan (5-) in conjunctie met Venus en om 05 hr met Regulus. Conjunctie van Maan (2-) met Mars volgt om 22 hr en tussen de Maan met Mercurius op de 19e om 01 hr. Deze conjuncties zijn niet waar te nemen en bekijk het verloop van de samenstanden rond 06 hr in de vroege ochtend. (RS)
20 september
 
Venus staat om 04 hr in conjunctie met Regulus. Bekijk dit in de vroege ochtend. Mars is ook nog zichtbaar. (RS)
22 september
 
Om 22:02 hr begint de astronomische herfst. Vandaag staat de zon precies boven de evenaar en duren dag en nacht even lang. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en winter.
De astronomische herfst duurt 89,85 dg. (LPP)
26 september
 
Om 03 hr op de 27e staat de Maan (39+) in conjunctie met Saturnus. Bekijk de samenstand de avond ervoor voordat deze ondergaan. (RS)
 

OKTOBER 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
5 oktober
 
Robert Hutchings Goddard; Amerikaanse natuurkundige en uitvinder, onder meer van de eerste vloeibare brandstof raket, is 135 jaar geleden geboren (1882). JPL
5 oktober
 
De eerste Volle Maan (20:39 hr) na het begin van de astronomische herfst wordt ook wel oogstmaan genoemd.
5 oktober
 
Vandaag en morgen staan Venus en Mars zeer bij elkaar. De zoekkaart is voor 5 oktober, maar verschilt nauwelijks voor de 6e. Een conjunctie van beide planeten is op de 5e om 15 hr. (RS)
9 oktober
 
Bij opkomst van de Maan (80+) staat deze in samenstand met Aldebaran. Een bedekking van Aldebaran is te zien in o.a. Alaska en het oosten van Azië. (RS)
15 oktober
 
Om 14 hr staat de Maan (19-) in conjunctie met Regulus. Bekijk de samenstand voordat het gaat schemeren in de ochtend. Een bedekking is te zien in het westen van Afrika - Midden Atlantische Oceaan en Midden en delen van Noord Amerika. (RS)
17/18 oktober
 
Vanochtend staat de smalle Maansikkel in samenstand met Mars en Venus. Een conjunctie tussen Maan (6-) en Mars volgt later vanochtend om 12 hr. De conjunctie van Maan (3-) met Venus is op de 18e om 02 hr (RS)
24 oktober
 
Voordat de Maan (19+) ondergaat staat deze in samenstand met Saturnus. De conjunctie was eerder op de dag rond 13 hr. (RS)
25 oktober
 
Henry Norris Russell; Amerikaans astronoom en bedenker van het Hertzsprung-Russell-diagram, is 140 jaar geleden geboren (1877) (JPL).
28/29 oktober
 
Nacht van de nacht. Bij de Nacht van de nacht draait het om duisternis en worden er in het gehele land activiteiten georganiseerd rondom dit thema. In Maarssen wordt een nachtwandeling gehouden waarbij onder meer ook naar de sterren gekeken kan worden. Nadere bijzonderheden volgen volgen op de site van het IVN.
29 oktober
 
Einde van de zomertijd. Om 03:00 hr gaat de klok een uur achteruit (02:00 hr); het begin van de wintertijd. Vanaf hier worden alle tijden gemeld in winterttijd.
30 oktober
 
Vanavond rond 22 hr staat de Maan (79+) in conjunctie met Neptunes. De verste planeet van het zonnestelsel kan dan vlak bij de noordelijke rand de Maan worden gevonden. Gebruik het liefst een telescoop, de planeet is lichtzwak. In Zuid Afrika wordt de planeet door de Maan bedekt. (RS)
 

NOVEMBER 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
5/6 november
 
Aldebaran en Hyadenbedekking: De Maan (94-) trekt door de sterrenhoop Hyaden en bedekt later vanacht ook Aldebaran. De bedekking van de eerste ster begin om 19:55 hr en om 04:32 hr is de Hyadenbedekking voorbij met de wederverschijning van Aldebaran aan de donkere zijde van de Maan. Tal van relatief heldere sterren worden door de Maan bedekt, maar in de meeste gevallen is alleen de wederverschijning aan de donkere maanrand te zien. Het licht van de Maan overstraalt de intrede. De bedekking van Aldebaran begint om 03:43 hr. Een kaart van de Hyaden om te bepalen welke sterren in de animatie bedekt worden is hier te raadplegen. (RS)
11/12 november
 
De Maan staat in samenstand met Regulus. De conjunctie van de Maan (41-) met Regulus is om 18 hr en dus niet zichtbaar. Bekijk dit daarom op de vroege ochtenden van beide dagen. Een bedekking is in Amerika te zien. (RS)
15/16 november
 
Maan in samenstand met Mars en Spica. De conjunctie van de Maan met Mars is om 01 hr op de 15e en tussen Maan en Spica om 18 hr. (RS)
17 november
 
Henry Gellibrand. Een Engels wiskundige en bekend van zijn onderzoek aan aardmagnetisch veld en zijn invloed op het compas, is 420 jaar geleden geboren. (1597) (JPL)
17 november
 
Samenstand van de Maan met Jupiter en Venus in de ochtendschemering. Een conjunctie van Jupiter met de Maan (3-) is op de 16e om 23 hr en van Maan (1-) met Venus om 05 hr op de 17e. (RS)
17/18 november
 
Meteoren van de Leoniden: Een rijke meteorenzwerm, maar met sterk wisselende intensiteiten. Met geluk kunnen tot 10 meteoren per uur waargenomen worden. Soms valt er echter ook een ware 'sterrenregen'. De nagenoeg Het is Nieuwe Maan, dus gunstig. (RS)
23 november
 
Het is 40 jaar geleden (1977) dat de eerste Europese weersatalliet Meteosat 1 werd gelanceerd. Het was ook de eerste satelliet van de European Space Agency (JPL)
 

DECEMBER 2017

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 december
 
Begin van meteorologische winter. Het omvat de maanden december, januari en februari.
3 december
 
Bij opkomst van de Maan (99+) staat deze in samenstand met Aldebaran. De conjunctie vond eerder op de dag plaats rond 14 hr. In o.a. Noord Amerika wordt de ster door de Maan bedekt. (RS)
6 december
 
Vanochtend om 07:24 hr is Jupitemaan Callisto in conjunctie met Jupiter Zie verder de opmerkingen bij 22 januari. (JSP)
8 december
 
Regulusbedekking: Als de Maan (65-) om 22:28 hr opkomt is de Regulusbedekking al in volle gang. Om 23:13 hr komt aan de donkere zijde van de Maan de ster Regulus weer te voorschijn. De Maan staat dan nog vrij laag boven de horizon. (RS)
13 december
 
Kristian Olaf Birkeland. Noors natuurkundige en vooral bekend omdat hij de aard van het poollicht doorgronde is vandaag 150 jaar geleden geboren.
13/14 december
 
Meteoren van de Geminiden: Van 6 tot 19 december zijn de meteoren van de Geminidenzwerm actief. Vannacht kunnen tot 120 meteoren per uur waargenomen worden. Er is nog een andere meteorenzwerm actief, de Coma Beriniciden, maar hiervan zijn er hooguit 5 per uur van te zien. De Maan stoort niet. (LPP/RS)
13/14/15 december
 
De Maan staat de komende dagen in samenstand met Spica, Mars en Jupiter aan de ochtendhemel. De conjunctie van de Maan (25-) met Spica valt op 12 dec om 22 hr; tussen Maan (18-) en Mars op de 13e om 18 hr en tenslotte tussen Maan (11-) en Jupiter om 17 hr op de 15e. (RS)
16 december
 
Edward Emerson Barnard. Vooraanstaand Amerikaans amateur astronoom met vele komeet ontdekkingen op zijn naam. Is vooral bekend om zijn waarnemingen aan Barnards ster en onderzoek aan donkere gasnevels, waarvan een catalogus opgesteld is. Hij is 160 jaar geleden geboren (1857). (JPL)
21 december
 
Begin van de astronomische winter om 17:28 hr. De dagen beginnen weer te lengen. De zon staat vandaag slechts 7h 45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en herfst.
De astronomische winter loopt tot in maart 2017 en duurt 88,98 dg. (LPP)
30/31 december
 
Aldebaran en Hyadenbedekking: De Maan (93+) trekt door de sterrenhoop Hyaden en bedekt later vanacht ook Aldebaran. De bedekking van de eerste ster begin om 18:08 hr. Dit valt in de schemering en het is nog niet donker genoeg om de intrede te zien. De uittrede aan de verlichte zijde van deze ster is om 19:03 hr en om 03:03 hr is de Hyadenbedekking voorbij met de wederverschijning van Aldebaran aan de verlichte zijde van de Maan. Tal van relatief heldere sterren worden door de Maan bedekt, maar in de meeste gevallen is alleen de wederverschijning aan de donkere maanrand te zien. Het licht van de Maan overstraalt de intrede. De bedekking van Aldebaran begint om 02:14 hr. Een kaart van de Hyaden om te bepalen welke sterren in de animatie bedekt worden is hier te raadplegen. (RS)
 

Bronnen:

Software:
Astronomy Lab (AL)
Alcyone Ephemeris (AE)
Alcyone Eclips Calculator (AEC)
Dance of the Planets (DP)
Jupiter's Moons (JM)
JupSat Pro (JSP)
Lunar Occultation Workbanch (LOW)
Lunar Phase Pro (LPP)
Planet's Visibility (PV)
RedShift (RS)
Saturn's Moons (SM)
Solar (S)
Starry Night (SN)
Stellarium (St)
The Sky (TS)

Internet:
Jet Propulsion Laboratory (JPL)
15 Millennium Cataloque (15MC)





.